.
του Κώστα Ζωγραφόπουλου
Στις αρχικές ερωτήσεις γνωριμίας που έχω ακούσει στα χρόνια της ενασχόλησης μου με το θέατρο δύο ξεχώριζουν, είναι το «τι κάνετε» και «πως συνεργάζεστε ακριβώς σε μια παραγωγή» - και είναι σωστές. Οι απαντήσεις μου σε αυτές τις ερωτήσεις ανεξάρτητα από τον τρόπο έκφρασης τους, ενοούσαν πάντα «σας κοιτάμε… και σας ερωτευόμαστε».
Πέρα όμως από την αλήθεια που κρύβει αυτή η απάντηση η διαδικασία εξέλιξης μιας συνεργασίας είναι πολύ πιο σύνθετη και ίσως αξίζει να την αναλύσουμε σε αυτό το άρθρο παρουσιάζοντας τον δικό μας «οδηγό» θεατρικής συνεργασίας.
Πέρα όμως από την αλήθεια που κρύβει αυτή η απάντηση η διαδικασία εξέλιξης μιας συνεργασίας είναι πολύ πιο σύνθετη και ίσως αξίζει να την αναλύσουμε σε αυτό το άρθρο παρουσιάζοντας τον δικό μας «οδηγό» θεατρικής συνεργασίας.
Το βασικό χαρακτηριστικό στο θέατρο -όπως και στην ζωή- είναι να έχουμε διακριτά τα όρια ευθύνης κάθε δράσης μας και να τιμούμε αυτόν που περιμένει μέσα από την ευθύνη του την αναφορά των πεπραγμένων μας.
Κατ’ αυτόν τον τρόπο όποτε καλούμαστε να υλοποιήσουμε μια σκηνογραφική μελέτη που μας παρουσιάζεται συνήθως σε μακέτα, τα μάτια μας είναι στραμμένα στον συνεργάτη σκηνογράφο για την καλλιτεχνική υλοποίηση. Η σκηνογραφική πρόταση σχεδιάζεται με τεχνικούς όρους εκ νέου και με την άκρη του ματιού μας φροντίζουμε να ελέγχουμε συχνά το όριο του κόστους που μας έχει δώσει η παραγωγή. Σκέψεις και βελτιώσεις κατασκευαστικές ή λειτουργικές δίνονται πάντα προς τον συνεργάτη σκηνογράφο και φροντίζουμε να υπηρετoούμε τη συνεργασία προβάλλοντας σωστά το έργο του.
Υπάρχουν όμως παραγωγές που μας θέλουν πιο κοντά στην δημιουργία της παράστασης μέσα από τον αρχικό σχεδιασμό των σκηνικών του έργου. Σε αυτή την περίπτωση εκτός από τα όρια του κόστους της παραγωγής που μας γίνονται γνωστά εξ αρχής, το βλέμμα μας είναι στραμμένο στον σκηνοθέτη παρακολουθώντας την αρχική του προσέγγιση στο κείμενο του έργου.
Η πρόταση ποτέ δεν διαμορφώνεται σχεδιαστικά ή σε μακέτα αν δεν έχουν υπάρξει συζητήσεις με τον σκηνοθέτη και εκδοχές - προτάσεις από εμάς που έχουν την βάση τους στον δημιουργικό καταιγισμό ιδεών.
Το κείμενο και η ανάγνωση του έργου είναι η αρχική αφορμή συνύπαρξης στην δημιουργία που γνωρίζουμε καλά πως οι πρώτες εικόνες στη σκέψη μας θα απέχουν πολύ από το τελικό κατασκευαστικό αποτέλεσμα που θα ζωντανέψει ο φωτισμός.
Ο δικός μας «οδηγός» θεατρικής συνεργασίας θέλει τα πρώτα σχέδια του σκηνικού να τα εκθέτουμε στους συντελεστές της παράστασης και να ζητάμε να τα «πυροβολήσουν» μέσα από την τεκμηριωμένη άποψη τους, ώστε να ξέρουμε ότι μπορούν να λειτουργούν κάτω από κοινή αποδοχή. Άλλος ένας λόγος αυτής της διάθεσης να εκτεθεί ο σχεδιασμός είναι πως η κοινή αίσθηση της εικόνας ενός τόπου που θα "ζωντανέψει" το έργο, βοηθά σε μια κοινή γλώσσα αισθητικής στις προσεγγίσεις των δημιουργών, στοχεύοντας στο καλύτερο τελικό αποτέλεσμα. Σωστό είναι όλοι οι συντελεστές να έχουν λόγο στο κοινό περιβάλλον της σκηνικής διαμόρφωσης πάνω στο οποίο θα κληθούν να δημιουργήσουν. Η αξία της προσφοράς μας στο θέατρο θεωρούμε πως δεν βρίσκεται στις εμμονές ενός εγωϊσμού που θεωρεί τέλεια την κάθε πρόταση του. Η τελική ευθύνη βέβαια για την επιλογή του σκηνικού βρίσκεται σε εμάς και σφραγίζεται στην αποδοχή της συνεργασίας από το Σκηνοθέτη.
Η ευελιξία για την προσαρμογή της κατασκευής μέσα στα όρια των προσυμφωνημένων φροντίζουμε να έχει προβλεφθεί κατά την μελέτη κατασκευής, ώστε να έχουμε κάποια περιθώρια τροποποιήσεων όταν η παράσταση πρόκειται να περιοδεύσει σε διαφορετικό χώρο.
Σχεδιάζοντας κατασκευαστικά μια σκηνική πρόταση πάντα έχουμε στο πίσω μέρος του μυαλού μας την ευκολία άρμοσης των κατασκευών και σαφώς τον μικρότερο δυνατόν όγκο που πρέπει να έχουν ώστε να φυλάσσονται στην περίπτωση που οι ανάγκες διπλών παραστάσεων ενός θεάτρου απαιτούν προγραμματισμένες αποσυναρμολογήσεις τους.
Η τεχνική μελέτη κατασκευής ενός σκηνικού περιλαμβάνει ένα ακόμη στοιχείο που αφορά στην αξιοποίηση μέρους των κατασκευών σε επόμενη παραγωγή φροντίζοντας να γίνονται σύνθετα κατά την άρμοση τα μέρη του σκηνικού ώστε με την αποσυναρμολόγηση τους να έχουμε προς επαναξιοποίηση τα βασικά υλικά που θα μας μειώσουν το κόστος σε μια άλλη παραγωγή.
Η επόμενη καταγραφή του δικού μας «οδηγού» θεατρικής συνεργασίας θέλει την φυσική παρουσία μας στις πρόβες κατά τις μέρες που ετοιμάζεται το έργο να ανέβει, ώστε να καλύψουμε τυχόν ελλείψεις και δυσλειτουργίες που εντοπίζονται από τους ηθοποιούς δηλαδή τα κεντρικά πρόσωπα που μεταφέρουν το συνολικό αποτέλεσμα στους θεατές.
Όσα αντικείμενα του φροντιστηρίου σε συνεργασία με τον ενδυματολόγο αναλαμβάνουμε να κατασκευάσουμε φροντίζουμε να τα βελτιώσουμε ώστε να έχουν την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση από τους ηθοποιούς κατά την παράσταση.
Πάντοτε υπάρχουν τα τηλέφωνα άμεσης επικοινωνίας μαζί μας σε σημείο της σκηνικής κατασκευής σε περίπτωση που χρειαστεί ως έκτακτη ανάγκη η αποσυναρμολόγηση ενός τμήματος ή και όλου του σκηνικού. Οι πρωτοβουλίες παρέμβασης στην δομή των σκηνικών από μη εξουσιοδοτημένους από εμάς δεν μας βρίσκουν σύμφωνους μια και θέλουμε να προστατεύουμε την παράσταση και τους συντελεστές της από ατυχήματα και δυσλειτουργίες.
Η «ματιά» μας στην αξιοποίηση των δυνατοτήτων ενός σκηνικού από τον σκηνοθέτη θέλουμε να έχει πολλαπλότητα που σε συνεργασία με τον φωτιστή να δίνει εκδοχές ανάπτυξης του έργου με ευρηματικά στοιχεία. Κάθε σκηνικό για μας έχει μέσα στην μελέτη του το ερώτημα πως θα φωτιστεί και έτσι δημιουργούμε τις αναγκαίες συνθήκες για την επίτευξη του στόχου της σκηνοθεσίας.
Ο «οδηγός» της θεατρικής μας συνεργασίας έχει και απαιτήσεις που αφορούν στην διευκόλυνση μας για ακρίβεια και ταχύτητα παράδοσης ενός σκηνικού, καθώς και για τις ουσιαστικές επαφές εργασίας που οφείλουμε να έχουμε κατά την συνεργασία που προσφέρουμε.
Η αποσυναρμολόγηση και η προστασία με μεμβράνη τμημάτων του σκηνικού μετά το κατέβασμα του έργου γίνεται κάτω από το ενδιαφέρον μας ενώ εξυπηρετούμε με τεχνικές οδηγίες την σωστή αποθήκευση στο χώρο που επιλέγεται για φύλαξη των υλικών.
Ο ακριβής αριθμός των μερών που αποθηκεύτηκαν καθώς και οι διαστάσεις καταγράφονται και φυλάσσονται, ώστε να είναι εύκολη η σχεδιαστική αξιοποίηση των στοιχείων που υπάρχουν.
Μέσα από την γνώση των δυνατοτήτων μας για καλή συνεργασία σε μια παραγωγή, καθώς και από την διάθεση μας να «ακούμε» το δημιουργικό κομμάτι των συνεργατών μας, είναι φυσική συνέπεια το ότι δημιουργούμε σχέσεις που πίσω τους κρύβουν την αποδοχή και τον έρωτα της ζωής για συν-δημιουργία.
Υ.Γ
Σε όλο το κείμενο η αναφορά στην προσφερόμενη υπηρεσία γίνεται κάτω από το ρήμα "εμείς" αν και η ευθύνη κάθε έργου ανήκει αποκλειστικά στον Κώστα Ζωγραφόπουλο. Τούτο συμβαίνει γιατί η δημιουργία υπολογίζεται ως προϊόν κοινής δράσης μια και δεν θεωρεί ο υπογράφων πως υπάρχει γενικότερα ατομική πατρότητα στα δημιουργήματα, αλλά ατομική ευθύνη στην έκφραση που είναι η όσμωση της παρούσας και διαχρονικής σκέψης των ανθρώπων.
Η αρμονία του "Εμείς" είναι η κρυμμένη ταυτότητα του θεάτρου και η ελλείπουσα ταυτόχρονα από την υποτιθέμενη αληθινή ζωή μας.
Υ.Γ
Σε όλο το κείμενο η αναφορά στην προσφερόμενη υπηρεσία γίνεται κάτω από το ρήμα "εμείς" αν και η ευθύνη κάθε έργου ανήκει αποκλειστικά στον Κώστα Ζωγραφόπουλο. Τούτο συμβαίνει γιατί η δημιουργία υπολογίζεται ως προϊόν κοινής δράσης μια και δεν θεωρεί ο υπογράφων πως υπάρχει γενικότερα ατομική πατρότητα στα δημιουργήματα, αλλά ατομική ευθύνη στην έκφραση που είναι η όσμωση της παρούσας και διαχρονικής σκέψης των ανθρώπων.
Η αρμονία του "Εμείς" είναι η κρυμμένη ταυτότητα του θεάτρου και η ελλείπουσα ταυτόχρονα από την υποτιθέμενη αληθινή ζωή μας.
