.
του Κώστα Ζωγραφόπουλου
Κάθε θεατρική παράσταση είναι μια ευκαιρία και πρόκληση ταυτόχρονα ώστε να συνυπάρξουν δημιουργικά οι αξίες των συντελεστών της με στόχο να προσφέρουν την διαφορετικότητα τους ζωντανεύοντας το λόγο του Συγγραφέα κάτω από την δημιουργική μπαγκέτα του Σκηνοθέτη.
Από την πλευρά του αντικειμένου μελέτης και κατασκευής των σκηνικών υπάρχει μια σπουδαία συνεισφορά για την οποία οφείλει ο τεχνικός συνεργάτης να έχει υπομονή και παρατηρητικότητα κατά την ροή της δημιουργίας του έργου. Ποτέ δεν πρέπει να είναι όλα προσχεδιασμένα στο μυαλό του με την πρώτη ανάγνωση του έργου. Οι λεπτομέρειες διδασκαλίας και προσέγγισης του έργου από το Σκηνοθέτη, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ερμηνείας των ηθοποιών και η αρχική μελέτη του φωτιστή είναι στοιχεία που εξελίσσουν την πρόταση ενός σκηνικού. Ειδικά για τον φωτισμό ενώ υπάρχει η αντιληψη ότι έρχεται τελευταίος να δώσει την επιζητούμενη ατμόσφαιρα σε ότι υπάρχει σε ένα στημένο σκηνικό και μια σκηνοθετημένη χωροθέτηση των ηθοποιών, η πραγματικότητα είναι διαφορετική μια και το σκηνικό πάντα περιλαμβάνει στη σύλληψη του σχεδιασμού την αίσθηση του φωτός που σαφώς θα κληθεί να δημιουργήσει ο φωτιστής στο τέλος φτιάχνοντας τις σελίδες του φωτισμού της παράστασης.
Αυτή άλλωστε είναι και η μαγεία της συνεργασίας που κάτω από την λογική ανάγκη χαμηλού κόστους παραγωγής βρίσκονται απίθανες τεχνικές εφαρμογές που προωθούν το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα.
Άλλο ένα σημαντικό στοιχείο που καλό είναι να προσφέρει ο τεχνικός της μελέτης και κατασκευής των σκηνικών, είναι οι άμεσες λύσεις στις προκύπτουσες ανάγκες του φροντιστηρίου. Η συνεργασία με τους υπόλοιπους συντελεστές φέρνει πάντα αποτελέσματα που εξυπηρετούν την οικονομία του έργου. Θυμάμαι τις πολλές δοκιμές για να κατασκευάσουμε ένα καμπανάκι βάρδιας πλοίου που ηχούσε στην παράσταση «Η γυναίκα του Νίκου Καββαδία» των Αποκριτών, του οποίου ο ήχος έπρεπε να είναι αφενός πειστικός και αφετέρου να ταιριάζει με την υπέροχη μουσική που είχε γράψει ο συνθέτης Χρήστος Τριανταφύλλου.
Όταν ακούω ως απάντηση από κάποιο τεχνικό σε μια πρώτη σκέψη που οραματίζεται ένας συντελεστής την έκφραση «αυτό δεν γίνεται» νιώθω μια απογοήτευση για τα όρια που τίθενται στην ομαδική δημιουργία. Θυμάμαι μια φορά ο εξαίρετος συνθέτης Πλάτων Ανδριτσάκης είχε ζητήσει για τις ανάγκες της παράστασης «Η επέτειος» του Άγγλου συγγραφέα Ντέιβιτ Στόρευ, την κατασκευή ενός μουσικού κουτιού που θα έπαιζε ζωντανά στην σκηνή την βασική μελωδία του έργου. Το μόνο σίγουρο ήταν πως δεν μπορούσαμε υπολογίζοντας το χρόνο και το κόστος να φτιάξουμε το μηχανισμό από μεταλλικό τύμπανο και ελάσματα με την συγκεκριμένη μελωδία που θα έλυνε το πρόβλημα. Όμως αντί αυτού φτιάξαμε και προσαρμόσαμε σε μία ρετρό ξύλινη κατασκευή ένα μικρό κασετόφωνο που είχε την δυνατότητα να ενεργοποιείται αθέατα από τον ηθοποιό ενώ άνοιγε το καπάκι.
Η βασικότερη όμως λειτουργία του κατασκευαστή είναι να υπολογίζει τις ατομικές ανάγκες των ερμηνευτών και να φροντίζει να εξυπηρετεί την ανάπτυξη του υποκριτικού τους ταλέντου χωρίς να τους φέρνει πρόσθετο άγχος από το φροντιστήριο που αξιοποιούν.
Για τις ανάγκες του ρόλου της Κλυταιμνήστρας κάποτε στο το έργο του Νίκου Καζαντζάκη «Ο Οθέλλος ξαναγυρίζει» στο Εθνικό, έπρεπε να δημιουργηθεί ένα ευμεγέθες τσεκούρι που θα κρατούσε κραδαίνοντας το η ταλαντούχα ηθοποιός Χριστίνα Παπαδάκη. Τα υλικά κατασκευής του καθώς και η εργονομική του διαμόρφωση τελικά βοήθησαν στην υποκριτική απόδοση του ρόλου χωρίς να επιβαρύνουν με άγχος την υπέροχη ερμηνεία της.
Για τις ανάγκες του ρόλου της Κλυταιμνήστρας κάποτε στο το έργο του Νίκου Καζαντζάκη «Ο Οθέλλος ξαναγυρίζει» στο Εθνικό, έπρεπε να δημιουργηθεί ένα ευμεγέθες τσεκούρι που θα κρατούσε κραδαίνοντας το η ταλαντούχα ηθοποιός Χριστίνα Παπαδάκη. Τα υλικά κατασκευής του καθώς και η εργονομική του διαμόρφωση τελικά βοήθησαν στην υποκριτική απόδοση του ρόλου χωρίς να επιβαρύνουν με άγχος την υπέροχη ερμηνεία της.
Το θέατρο όσοι το γνωρίζουν πίσω από τις κουΐντες, ξέρουν ότι υπάρχουν εκφράσεις κλισέ από τους ηθοποιούς που εκφέρονται τη στιγμή που καλούνται να σηκώσουν το τελειότερο όργανο που διαθέτουν (δηλαδή τον εαυτό τους) και να εκτελέσουν μια συμφωνία υπόκρισης ενός ρόλου σε παρόντα χρόνο. Μια από αυτές τις εκφράσεις που την έχω ακούσει πολλές φορές είναι το ξόρκισμα της ατυχίας μέσα από μια ενδυνάμωση της συγκρότησης τους επαναλαμβάνοντας τη λέξη «σκατά» τρεις φορές.
Ο τεχνικός που διευκολύνει τον ζωτικό τους χώρο πριν από το πέρασμα της μαγικής γραμμής φωτός από τα σπετσάτα, είναι πάντα φίλος τους και κάποιες φορές φροντίζει να αφήνει κάποια σημάδια ευχών στους υπέροχους φίλους ερμηνευτές σαν μπορεί να χαίρεται από την επιτυχία τους.
Τα ευδιάκριτα σημάδια που οδηγούν τους ηθοποιούς στο σκοτάδι είναι απαραίτητα καθώς και μια προεραιτική μικρή γραφή ανθρώπινης σχέσης που μπορεί να μπει σε ένα σημείο που αξιοποιείται από ένα ηθοποιό είναι η ουσία της συνύπαρξης σε ένα κοινό στόχο.
Το κυριότερο όμως που αξίζει στο θέατρο όπως και στην ζωή είναι το χαμόγελο και η αγάπη για κάθε μικρό ή μεγάλο δημιούργημα μέσα από το δύσκολο «μαζί».
Το θέατρο αποτελεί ένα διαφορετικό κόσμο που είναι στο χέρι μας να αποφύγουμε τον κίνδυνο χασίματος της μαγείας του θεωρώντας το ως «δουλειά» με την κακώς φορτισμένη αντίληψη της διεκπαιρέωσης.
Το θέατρο αποτελεί ένα διαφορετικό κόσμο που είναι στο χέρι μας να αποφύγουμε τον κίνδυνο χασίματος της μαγείας του θεωρώντας το ως «δουλειά» με την κακώς φορτισμένη αντίληψη της διεκπαιρέωσης.
Θα μπορούσαμε να δούμε την κάθε τεχνική συνεργασία των συντελεστών ενός έργου κάτω από την υπέροχη σκέψη του Πωλ Ελυάρ που αναφέρει ότι υπάρχει ένας άλλος κόσμος, αλλά είναι μέσα σ’ αυτόν εδώ.
